Son Eklenenler
Home / Gezi Rehberi / Doğu’nun Parisi Batman İncelemesi

Doğu’nun Parisi Batman İncelemesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Batman ili, zengin tarihi geçmişi ile günümüzde olduğu gibi geçmişte de insanlık tarafından tercih edildiğini göstermektedir. Sümerlere uzanan tarihinin yanı sıra Dünya’nın en önemli imparatorlarının Batman’ı fethederek ile bıraktıkları çeşitli eserler günümüzde halen ziyaret edilmektedir.

Batman Ne Zaman İl Oldu?

Henüz İluh isimli bir köy iken Siirt iline bağlı olan Batman sırasıyla;

  • 1937 yılında İluh ismiyle bucak yapıldı.
  • 1950 yılında Batman Çayı’ndan adını alarak Batman olarak anılmaya başladı.
  • 2 Kasım 1955 tarihinde belediye haline getirildi.
  • 2 Eylül 1957 yılında ilçe haline getirildi.
  • 16 Mayıs 1990 tarihinde ise 3647 sayılı Kanun ile Batman il yapılarak Türkiye’nin 72. ili oldu.

Batman İlinin Nüfusu

Batman’ın 2018 nüfusu için resmi rakamlar henüz açıklanmasa da geçmiş yıllar göz önünde bulundurularak yapılan hesaplamalara göre Batman’da toplam 594.031 kişi yaşandığı tahmin edilmektedir. Geçmiş yıllara ait verilere göre Batman’ın nüfusu;

  • 2017 yılında 585.252 kişi,
  • 2016 yılında 576.899 kişi,
  • 2015 yılında 566.633 kişi,
  • 2014 yılında 557.593 kişi,
  • 2013 yılında 547.581 kişi,
  • 2012 yılında 534.205 kişi,
  • 2011 yılında 524.499 kişi,
  • 2010 yılında 510.200 kişi,
  • 2009 yılında 497.998 kişi,
  • 2008 yılında 485.616 kişi,
  • 2007 yılında 472.487 kişi

Olarak açıklanmıştır. Toplam nüfusa göre Batman Türkiye’nin en kalabalık 36. ilidir.

Batman İlinin Yüzölçümü

Batman yüzölçümü 4.659,21 kilometrekaredir. Kilometrekare başına 125 kişinin düştüğü Batman yüzölçümü bakımından Türkiye’nin en küçük 14. ilidir.

Batman İlinin İlçeleri

Bir tanesi merkez olmak üzere Batman’ın toplam altı ilçesi bulunmaktadır. 2017 yılı verilerine göre 439.667 kişinin yaşadığı merkez ilçe dışında;

  • Kozluk ilçesinde 60.933 kişi,
  • Sason ilçesinde 29.846 kişi,
  • Beşiri ilçesinde 29.199 kişi,
  • Gercüş ilçesinde 19.214 kişi,
  • Hasankeyf kişi 6.393 kişi

Yaşadığı resmi verilerle teyit edilmiştir. Paylaşılan resmi rakamlardan da görüleceği üzere Batman ilçeleri nüfusu 145.585 kişi olarak açıklanmış olup Batman’ın en az nüfusa sahip ilçesi 6.393 kişi ile Hasankeyf olarak tespit edilmiştir.

Batman İlinin İklimi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Batman’da karasal ikliminin etkileri gözlenmektedir. Batman iklimini özetleyen ölçülmüş veriler incelendiğinde;

  • Yıllık ortalama 750 mm – 1000 mm yağış gerçekleşmektedir.
  • Kışlar yağışlı, soğuk ve sert geçmekte olup tespit sıfırın altında hava sıcaklıkları bu dönemde ölçülmektedir.
  • İlkbahar mevsimi kısa süreli yaşanmaktadır.
  • Yazlar ise sıcak ve kurak geçmektedir.

Batman İlinin Bitki Örtüsü

Karasal iklimin hüküm sürdüğü Batman’da bitki örtüsü yaygın olarak bozkırdır. Batman dağlarında ise yer yer meşe ağaçlarına rastlanmaktadır.

Batman İlinin Kültürel Özellikleri

Doğu’nun Paris’i olarak bilinen Batman’ın kültürel özellikleri başında ilin modernliği göze çarpmaktadır. Raman Dağı’nda yer alan petrol yataklarının etkisi ile hızla modernleşen Batman, her yıl düzenli olarak nüfusunu artırmayı başararak Türkiye’nin en küçük yüzölçümüne sahip 14. İli olmasına karşın Türkiye’nin en kalabalık 36. İli olmayı başarmıştır. Batman’da kültürel etkinlikler olarak düzenlenen festivaller önemli bir yer tutmaktadır.

  • Ekim ayında Ceviz ve Bal Festivali,
  • Aralık ayında Batman Hasankeyf Festivali ve Yılmaz Güney Kürt Kısa Film Festivali

Programlarına ek olarak Mayıs ayında Şeyh Halit Anma Günleri ve Haziran ayında İmam Abdullah Anma Haftası düzenlenmektedir.

Batman İlinin Coğrafi Özellikleri

Rakımı 550 metre olan il 41 derece 10 dakika ve 41 derece 40 dakika doğu boylamları, 38 derece 40 dakika ve 37 derece 50 dakika kuzey enlemleri arasında konumlanmıştır. Batman coğrafi özellikleri açısından çeşitliliklere sahiptir. Kuzeyinde Muş, güneyinde Mardin, batısında Diyarbakır ve doğusunda Bitlis ile Siirt’in komşusu olduğu Batman’da;

  • Sason (Aydınlık), Meleto, Kuşaklı, Avcı, Meydanok, Kortepe ve Raman Dağları,
  • Sınırları içerisinden geçen Dicle Nehri,
  • Batman, Sason, Garzan ve Pisiyar Çayları,
  • Sulama amaçlı yapılan Gercüş-Kırkat Göleti,
  • Elektrik üretme amaçlı yapılan Kozluk Ceffan Göleti

Yer almaktadır.

Batman İlinde Ekonomik Faaliyetler

Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) Batman Rafinerisi’nin yer aldığı Batman’da ekonomik faaliyetler rafinerinin etkisiyle oldukça canlıdır. Batman için Doğu’nun Paris’i tanımlamasına ilin ekonomik hareketliliğinin etkisi büyüktür. Batman’da yaşayanlar rafineri dışında büyük sanayi yer almasa da;

  • Tuğla fabrikaları,
  • Yem fabrikaları,
  • Mercimek işleme fabrikaları,
  • Bisküvi fabrikaları,
  • Dokumacılık,
  • Turizm,
  • Tarım,
  • Hayvancılık

İlin önemli ekonomik faaliyetleri arasında yer alır.

Batman İlinin Tarihçesi

16 Mayıs 1990 tarihinde il olarak GAP bölgesinin en genç ili unvanını elinde bulunduran Batman’ın tarihçesi incelendiğinde, ilin Sümerlere varan tarihi dikkat çekmektedir. Batman tarihçesi Sümerler sonrasında;

  • Büyük İskender istilası,
  • Seleskoplar,
  • Partlar,
  • Romalılar,
  • Sasaniler,
  • Bizans

Egemenliklerine uğramanın ardından 1071 yılında Malazgirt Zaferi ile birlikte Türk hakimiyetine girdi. Selçuklu Devleti’nin yıkılması ile birlikte sırası ile Moğollar, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Safevilerin eline geçen Batman Yavuz Sultan Selim’in Safevileri mağlup etmesi ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine girdi.

Batman İlinin Ulaşımı

Rafinerinin de etkisiyle Batman ulaşımı için karayolu, demiryolu ve havayolu ulaşım seçenekleri mevcuttur. Herhangi bir ulaşım aracı ile Batman’a gidilmek istendiğinde;

  • Türkiye’nin her ilinden düzenlenen otobüsler veya şahsi araçlarla karayollarını,
  • İstanbul ve Ankara’dan direkt; Antalya, İzmir ve Adana’dan aktarmalı olmak üzere havayolunu,
  • Tren yolculuğunu tercih edenler İstanbul – Batman ve Ankara – Batman güzergahı üzerinden demiryollarını

Kullanarak ulaşım sağlayabilirler. Batman’da şehir içi ulaşımında şahsi araçların yanında minibüs ve otobüsler kullanılmaktadır. Şehir içi ulaşımlarda ziyaretçiler Ulaşım Kart satın alarak ziyaret süreleri boyunca seyahatlerini gerçekleştirebilirler.

Batman İlinin Mutfağı

Batman mutfağının temelini hamur ve et ürünleri oluşturmaktadır. Ait olduğu Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin karakteristik mutfak özelliklerini yansıtan Batman mutfağından edinilen ilk izlenim et yemeklerinin bol yağlı ve sakatat tüketiminin mutfakta önemli bir yer tuttuğudur. Hamur işlerinde Batman mutfağında tandır ekmek, Şam böreği ve baklava ilk sıralarda yer alırken et yemekleri olarak;

  • İçli köfte,
  • Mumbar ve bağırsak dolmaları,
  • Taze ve kurutulmuş olarak iki çeşidi bulunan sumak dolması,
  • Çiğköfte

Ön plana çıkmaktadır. Tandır ekmeğinin yanı sıra Batman mutfağında tandırda pişen mercimek çorbası, yayla çorbası ve perde pilavı gibi özel lezzetler de yer almaktadır.

Batman İlinde Gezilecek Yerler

Batman denince rafineri ve petrol ile birlikte Hasankeyf gelmektedir. Kurulduğu zaman konusunda net bilgi bulunmayan Hasankeyf, Batman gezilecek yerler listesinin başında yer almaktadır. Antik dönemde yerleşim amaçlı olarak kullanıldıkları tahmin edilen Hasankeyf yekpare taştan oluşmakta olup Taş Kalesi anlamına gelen kullanılan ismi ile anılmaktadır. 4000’den fazla mağara bulunduğu bilinen Hasankeyf;

  • Sümerlere,
  • Asurlulara,
  • Babillere

Ev sahipliği yaparak günümüze kadar korunmayı başarmıştır. Yerleşimi kadar Hasankeyf’te kullanılan su sistemi de görülmeye değer olup o dönemlerde bölgeye ulaştırılan temiz su günümüze ilham kaynağı olmayı başarmıştır. Hasankeyf’e M.S. 363 yılında Bizanslılar tarafından yaptırılan Hasankeyf Kalesi de günümüze ulaşan bir diğer önemli tarihi eserler arasındadır. Batman ziyaretlerinin Hasankeyf ile birlikte;

  • 10 Bin yıllık tarihe sahip Hallan Çemi Höyüğü,
  • İlk çağlarda yapılan Mor Kiryakus ve Mor Aho Manastırları,
  • Yüzyılda yapılan Bozikan Kalesi,
  • Orta Çağ’da yapıldığı bilinen Memikan Köprüsü,
  • S. 416 yılında Persler tarafından inşa edilen Kozluk ve Rabat Kaleleri,
  • S. 638 yıllarında düzenlenen Hasankeyf akınlarında şehit düşen Peygamber Efendimiz (SAV)’in amcasının oğlu olan İmam Abdullah için yapılmış İmam Abdullah Zaviyesi,
  • Abbasiler döneminde yapılan Malabadi Köprüsü,
  • Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey için yapılan Zeynel Bey Kümbeti,
  • 1409 yılında yaptırılan El Rızk Camii,
  • 1705 yılında yapılan Hızır Bey Camii

Gezilmesi gereken tarihi bölgeler olarak ziyaretçi akınına uğramaktadır.

Hakkında admin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir