GAP Bölgesinin En Genç Üyesi: Batman

1990 yılında il olmasıyla birlikte GAP Bölgesinin en genç ili unvanına sahip olan Batman, yakın dönemde il yapılmasına karşın artan nüfusu ve ekonomik faaliyetleri ile pek çok ili geride bırakmayı başardı. Antik çağlardan bu yan a insanlığın dikkatini çeken ve misafir ettiği uygarlıkların izlerini günümüze kadar korumayı başaran Batman kısa sürede yaşadığı değişimlerle Doğu’nun Paris’i olarak gösterilen iller arasında ilk sıralarda yerini almayı başardı.

Yüzölçümü ve Türkiye Sıralaması

Batman yüzölçümü 4.659,21 kilometrekare olup yüzölçümü sıralamasına göre Türkiye sıralamasında en küçük 14. il konumundadır.

Nüfusu ve Türkiye Sıralaması

2017 yılı için açıklanan resmi rakamlara göre Batman nüfusu 585.252 kişidir. Kilometrekare başına 125 kişinin düştüğü Batman nüfusuna göre Türkiye’nin en kalabalık 36. şehridir. Ortalama %1 ila %2 arasında nüfus artışı gözlemlenen Batman’da 2018 yılında nüfusun 600 Bin civarlarına yükselmesi beklenmektedir.

İlçeleri ve İlçe Nüfusları

Batman’da merkez de dahil olmak üzere toplamda altı ilçe bulunmaktadır. Nüfus yoğunluğunun merkezde olduğu Batman’da;

  • Merkez ilçe nüfusu 439.667 kişi,
  • Kozluk ilçesi 60.933 kişi,
  • Sason ilçesi 29.846 kişi,
  • Beşiri ilçesi 29.199 kişi,
  • Gercüş ilçesi 19.214 kişi,
  • Hasankeyf ilçesi 6.393 kişi

Yaşamaktadır.

Demografik Yapısı ve İstatistikleri

Batman’da Kürt nüfus yoğunluktadır. Toplam nüfusun %95’ini oluşturan Kürt nüfus ile birlikte geriye kalan %5’lik bölümü Türkler, Araplar, Çerkezler ve Zazalar oluşturmaktadır. Farklı kültürlerle zenginleşen Batman’da kadın ve erkek nüfusu ise birbirine yakın seyretmektedir. Nüfusun %50,2’ini erkek nüfus oluştururken kalan %49,8’lik nüfus kadınlardan oluşmaktadır. Her yıl yaklaşık 5 bin kişi göç açığı veren Batman her yıl aldığı 16 Bin kişi göçe karşılık 21 Bin kişi göç vermektedir. Yaş gruplarına göre Batman’ın nüfusu incelendiğinde;

  • Nüfusun %23,59’u 0 – 9 yaş,
  • Nüfusun %23,15’i 10 – 19 yaş,
  • Nüfusun %18,09’u 20 – 29 yaş,
  • Nüfusun %14,08’i 30 – 39 yaş,
  • Nüfusun %9,18’i 40 – 49 yaş,
  • Nüfusun %5,65’i 50 – 59 yaş,
  • Nüfusun %3,52’si 60 – 69 yaş,
  • Nüfusun %1,81’i 70 – 79 yaş,
  • Nüfusun %0,78’i 80 – 89 yaş,
  • Nüfusun %0,16’sı 90+ yaş

Grubu oluşturmaktadır. İlin yoğunlukta olan genç nüfusu, gelecek potansiyelini yansıtması açısından önemli istatistiki veridir.

İklimi ve Ölçülen Değerler

Yazları çok sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı olarak gerçekleşen Batman iklimi tipik bir karasal iklimdir. İlkbahar mevsiminin kısa sürdüğü Batman’da;

  • Yağışlar dağlık bölgelerde kar, ovalarda ise yağmur şeklinde gerçekleşmektedir.
  • Yıllık sıcaklık ortalaması 16 derece olarak gerçekleşmektedir.
  • Ortalama 1 mm yağışla en kurak ay Temmuz ayı, ortalama 81 mm yağış ile en fazla yağış Nisan ayında görülmektedir.
  • Yıllık ortalama yağış miktarı 451 mm’dir.

Bitki Örtüsü Çeşitliliği

Karasal iklimin etkileri gözlenen Batman’ın bitki örtüsü tipik karasal iklim bitki örtüsü olan bozkırdır. Batman’ın büyük bölümünde bozkır gözlemlenirken yüksek bölgelerde yer alan meşeler hariç farklı bir bitki örtüsüne rastlanmamaktadır.

Coğrafi Özellikleri ve Çeşitliliği

Kuzey ve kuzeydoğu bölgesi dağlık olan Batman dağları ile olduğu kadar sınırları içerisinden geçen akarsuları ve yapay göletleri ile de coğrafi çeşitliliğe sahiptir. Dicle Nehri ile birlikte Batman Çayı, Sason Çayı, Garzan Çayı ve Pisiyar Çayına sahip olan Batman’da Kozluk Ceffan ve Gercüş-Kırkat olmak üzere iki adet yapay gölet bulunmaktadır. Yoğunluğu şehrin kuzey ve kuzeydoğusunda yer alan dağlar ise;

  • Sason Dağları,
  • Meleto Dağı,
  • Kuşaklı Dağı,
  • Raman Dağı,
  • Avcı Dağı,
  • Kortepe

Olarak sıralanmaktadır.

Kültürel Özellikleri ve Önemli Etkinlikleri

Farklı kültürlere ev sahipliği yapan Batman’da düzenlenen farklı etkinlikler, şehrin sahip olduğu kültürel çeşitliliği göstermektedir. Batman etkinlikleri tarih, tarım, sinema ve dini etkilerle şekillendirilmiştir.

  • Batman’ın İl Oluşu,
  • Kelha Rebeta Şenlikleri,
  • Batman Hasankeyf Kültür ve Sanat Festivali,
  • Şeyh Bilal Anma Günü,
  • Şeyh Halit Anma Günleri,
  • Ceviz ve Bal Festivali,
  • Yılmaz Güney Kürt Film Festivali,
  • İmam Abdullah Anma Haftası

Batman’da Mayıs, Haziran, Ekim ve Aralık ayları ağırlıklı olarak düzenlenen festival ve anma etkinlikleridir.

Uzak ve Yakın Tarihi

Mezopotamya topraklarında yer alan Batman, coğrafyasının kendisine bir hediyesi olarak tarih boyunca pek çok uygarlığa ev sahipliği yaptığı gibi pek çok istilaya da maruz kalmıştır. Batman tarihçesi antik çağlardan başlayarak;

  • Babiller,
  • Sümerler,
  • Asurlular,
  • Seleskoplar,
  • Büyük İskender,
  • Sasaniler,
  • Romalılar,
  • Bizanslılar,
  • Selçuklular,
  • İlhanlılar,
  • Moğollar,
  • Karakoyunlular,
  • Akkoyunlular,
  • Safeviler,
  • Osmanlı İmparatorluğu

Gibi devrinin önde gelen medeniyetlerine ev sahipliği yapmıştır. Cumhuriyet Dönemi’ne gelindiğinde ise İluh isimli bir köy olan Batman sırası ile 1937 yılında Bucak, 1955 yılında belediye, 1957 yılında ilçe ve 16 Mayıs 1990 tarihinde ise il oldu. 1950 yılında ise Batman ismini alarak İluh ismine veda etti.

Mutfağı ve Yöresel Lezzetleri

Hamur işi ve et ağırlık olarak zengin seçenekler sunan Batman mutfağı, tipik bir Güneydoğu Anadolu mutfağı olarak göze çarpmaktadır. Yağlı et ve sakat kullanımı ile tandırla pişirme yönteminin yaygın olduğu Batman’da;

  • İçli Köfte,
  • Bağırsak Dolması,
  • Kaburga Dolması,
  • İşkembe Dolması,
  • Kuru Dolma,
  • Çiğköfte,
  • Tandır ekmeği,
  • Şam böreği,
  • Ayran Çorbası,
  • Mercimek çorbası,
  • Yayla çorbası,
  • Perde Pilav

Yemekleri şehrin yöresel lezzetlerini oluşturur. Tandır ekmeği ile birlikte mercimek çorbası, yayla çorbası ve perde pilavını da tandırda pişiren Batmanlılar, Türk mutfağının bu lezzetlerine farklı tatlar kazandırmayı başarmaktadırlar.

Ekonomik Yapısı ve Çeşitlilikleri

Batman’da ekonomik faaliyetlerin önemli bölümünü 1955 yılında kurulan Batman Rafinerisi oluşturmaktadır. Kurulduğu yıl günde 200 ton petrol işleme kapasitesine olan rafineri günümüzde 25 Bin ton varil petrol çıkartılan bir işletme halini almıştır. Batman’ın nüfus artış hızında da önemli etkiye sahip olan rafineri, şehrin tek ağır sanayi kuruluşudur. Rafineri dışında GAP ile birlikte tarımın da önem kazandığı Batman’da hayvancılık, esnaflık ve dokuma atölyeleri ile birlikte;

  • Tuğla,
  • Bisküvi,
  • Yem,
  • Mercimek işletme

Fabrikaları yer almaktadır.

Tarihi ve Turistik Yerleri

Zengin tarihi kendisini Batman tarihi eserlerde göstermektedir. Antik çağlardan itibaren Batman’a pek çok medeniyet izler bırakarak günümüzde şehrin petrolle birlikte tarihi öneminin de ön plana çıkmasına katkı sağlamışlardır. Kültür ve tarih turizminde başta Hasankeyf olmak üzere ilçe ve merkezi ile önemli eserlerin mevcut olduğu Batman’da;

  • Hallan Çemi Höyüğü,
  • Mor Kiryakus ve Mor Aho Manastırı,
  • El Rızk ve Hızır Bey Camii,
  • Malabadi, Memikan ve On Kemerli Köprü,
  • Bozikan, Hasankeyf, Kozluk ve Rabat Kalesi,
  • Hasankeyf Antik Kenti,
  • Hasankeyf Mağaraları,
  • Hasankeyf Yol Geçen Hanı

Önemli ziyaret noktalarıdır. Hallan Çemi Höyüğü keşfi ile günümüzden 10 Bin yıl öncesinde yaşamın bulunduğu tespit edilen Batman’da insanların tüm tarih boyunca bu topraklara ilgi duyduğu ve ele geçirmek istediğini göstermektedir.

Ulaşım ve Konaklama Seçenekleri

Batman konum olarak pek çok ulaşım türü ile ulaşılabilmektedir. Otobüs ve şahsi araçlarla karayollarından Batman’a ulaşılabildiği gibi havayolu ve demiryolları Batman seyahatlerinde kullanılabilmektedir. Batman konaklama seçenekleri yapılan seyahatlerde kalınacak süre boyunca misafirlerine nezih ve ekonomik hizmet sunmakta olup;

  • TPAO ve TÜPRAŞ misafirhaneleri,
  • Polis ve Öğrenmen evleri,
  • Yerel girişimcilerle işletilen hotel ve otel seçenekleri

Konaklama için Batman’da tercih edilebilecek alternatifleri oluşturur.

Tarihi Kategorisindeki Firma -