Tarihi ve Turistik Gezilerde Batman

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin tarihi ve ekonomik açıdan büyük öneme sahip illeri arasında yer alan Batman, Hasankeyf ile birlikte sahip olduğu önemli tarihi eserleri ile kültür turizmi turlarının ilk durakları arasında yer alır. Antik çağlara dayanan tarihine rağmen 16 Mayıs 1990 tarihinde Türkiye’nin 72. İli olan Batman, Cumhuriyet’in ilk yılları itibari ile gerçekleştirdiği düzenli gelişimini günümüzde sürdürmeyi devam etmektedir. Turistik amaçlı ziyaretlerde;

  • Kolay ulaşımı,
  • Gelişmiş şehir içi toplu taşıma sistemleri,
  • Lezzetli mutfağı,
  • Konaklama alternatifleriyle

İyi bir ev sahipliği yapan Batman ili Türkiye’nin görülmesi gereken önemli tarih merkezlerinden birisidir.

Batman Yüzölçümü ve Coğrafi Özellikleri

4.659,21 kilometre kare yüzölçümü olan Batman’da coğrafi özellikler çeşitlilik sergilemektedir. Batman yüzölçümü içerisinde dağlar, akarsular, çaylar ve yapay göletler önemli yer tutar. Sınırları içerisinden geçen Dicle Nehri; aralarında şehre ismini veren Batman Çayının da bulunduğu Sason, Garzan ve Pisiyar Çayları; Gercüş-Kırkat ve Kozluk Ceffan Göletleri ile akarsu ve yapay gölet açısından bir problemi olmayan Batman’ın Kuzey ve Kuzeydoğusu dağlık olarak bilinmektedir. Şehrin bu bölümünde Sason (Aydınlık) Dağları ile birlikte;

  • Meleto, Kuşaklı Avcı, Meydanok ve Raman Dağları,
  • Kortepe

Yer alır. Şehir merkezi rakımı ise 550 metre olan Batman 41 derece 10 dakika – 41 derece 40 dakika doğu boylamları ve 38 derece 40 dakika – 37 derece 50 dakika kuzey enlemleri arasında konumlanmaktadır.

Batman Merkez ve İlçe Nüfusu

Batman merkez ilçe dahil olmak üzere toplam 6 ilçeye sahiptir. 2017 yılı resmi rakamlarına göre 585.252 kişi olan şehrin nüfusunun 439.667 kişilik bölümünü Batman merkez ilçe nüfusu oluşturmaktadır. Merkez ilçeden sonra Batman’ın nüfus yoğunluğu sırasına göre;

  • 933 kişilik nüfusu ile Kozluk,
  • 846 kişilik nüfusu ile Sason,
  • 199 kişilik nüfusu ile Beşiri,
  • 214 kişilik nüfusu ile Gercüş,
  • 393 kişilik nüfusu ile Hasankeyf

Olarak sıralanmaktadır. 2018 yılında ise Batman’da %1,05’lik nüfus artışı beklenmekte olup açıklanacak resmi rakamların 595.000 kişi dolaylarında olacağı tahmin edilmektedir.

Batma İklim ve Bitki Örtüsü

Dağlık bölgelerde meşe ağaçlarına rastlansa da Batman’da karasal iklim hakimdir. İklimin de etkisiyle Batman bitki örtüsü bozkır olarak şekillenmektedir. Yazları sıcak ve kurak; kışları ise soğuk ve yağışlı geçen Batman’da ilkbahar mevsimi kısa sürmekle birlikte;

  • Yıllık ortalama sıcaklık 15 derece,
  • Yıllık ortalama yağış 750 mm

Civarlarında seyretmektedir.

Batman’da Kültürel ve Ekonomik Hayat

Tarihi boyunca pek çok millete ev sahipliği yapan Batman’da Türkler ve Kürtler ile birlikte özellikle Sason ilçesinde Araplar da yoğun nüfusa sahiptir. Kozmopolit bir yapıya sahip olması Batman’da düzenlenen festival ve anma günlerinin çeşitliliğine katkı sunarak ve ilde;

  • Şey Halit Anma Günleri,
  • İmam Abdullah Anma Haftası,
  • Ceviz ve Bal Festivali,
  • Batman Hasankeyf Festivali,
  • Yılmaz Güney Kürt Kısa Film Festivali

Gibi etkinliklerin düzenlenmesine öncü olmaktadır. Yaşayan halkın ekonomik faaliyetlerinin temelini TÜPRAŞ’a ait olan Batman Rafinerisi ile birlikte yerel Bisküvi, Tuğla, Çırçır, Yem ve Mercimek İşleme fabrikaları ile birlikte dokumacılık atölyeleri, turizm, tarım ve hayvancılık faaliyetleri oluşturmaktadır. Gerek kültürel gerek ekonomik çeşitlilik nedeniyle Batman Doğu’nun Paris’i unvanına sahip illerin arasında yer almayı başararak Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin en genç fakat en çok nüfus yoğunluğuna sahip illeri arasına adını yazdırmayı başarmıştır.

Batman Yöresel Lezzetleri

İçerisinde bulunduğu Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin mutfak özelliklerini taşıyan Batman mutfağında hamur işlerinin ve yağlı etlerin önemi büyüktür. Hamur işlerinde;

  • Çamurda yapılmış tandırlarda yapılan tandır ekmeği,
  • Şam Böreği,
  • Baklava

Batman’ın yöresel lezzetleri arasında yer almaktadır. Tandır kültürünün önemli yer tuttuğu Batman yöresel lezzetlerde mercimek ve yaylar çorbaları ile perde pilavı gibi tandırda pişen lezzetlerin ünü Batman sınırlarını aşmaktadır. Et yemeklerinde ise yağlı yemeklerin beğenildiği Batman’da içli köfte, mumbar dolması, sumak dolması ve çiğköfte önde gelen yöresel lezzetler arasında yer alır.

Batman Yakın ve Uzak Tarihi

Batman’ın tarihi antik çağlara dayandığı bilinmektedir. Hasankeyf ilçesinde yer alan mağaraların tarihinin bilinmemesi ve antik çağlardan kaldığının tahmin edilmesi Batman’ın tarihinin antik çağlara dayandığı tezini desteklemektedir.

  • Babillere,
  • Sümerlere,
  • Asurlara,
  • Büyük İskender’e,
  • Seleskoplara,
  • Romalılara,
  • Bizanslılara,
  • Sasanilere,
  • Moğollara,
  • Akkoyunlulara,
  • Karakoyunlulara,
  • İlhanlılara,
  • Safevilere

Ev sahipliği yapan Batman, 1071 yılında ilk kez Türk yurdu olmakla birlikte Yavuz Sultan Selim döneminde Safevilerin mağlup edilmesi arından bugüne kadar Türk yurdu olmaya devam etmiştir. Cumhuriyet döneminde İluh ismi ile köy statüsüne sahip olan Batman 1937 yılında bucak haline getirilmiş ve 1950 yılında Batman adı ile anılmaya başlamıştır. 1955 yılında belediye ve 1957 yılında ilçe haline gelen Batman, 16 Mayıs 1990 yılında 3647 sayılı Kanun ile il yapılmıştır.

Batman’a Nasıl Gidilir?

Batman ilinde yer alan rafinerinin de etkisiyle ulaşım yolları için pek çok alternatife sahip bir ilimizdir. Batman ulaşım yolları olarak;

  • Karadan,
  • Havadan,
  • Demiryollarından

Ziyaretçilerine alternatifler sunmaktadır. Her ilden düzenlenen otobüs seferleri ile birlikte Ankara ve İstanbul hareket merkezli trenlerle Batmana ulaşmak mümkündür. İstanbul ve Ankara’dan doğrudan Batman’a uçak seferleri düzenlenmekle birlikte İzmir ve Adana’dan aktarmalı olarak Batman’a havayolu ile ulaşım gerçekleştirilmektedir.

Batman’da Nereler Gezilir?

Batman’da gezilecek yerler tarihi ve kültürel ağırlıklıdır. İnsanlığın en eski dönemlerinden izler bulunan Batman’da yer alan tarihi güzellikler, ile uzunca bir vaktin ayrılmasını gerektirmektedir. Semavi dinler öncesi ve Semavi dinlere ait eserlerle güzel bir kültür resitali sunan Batman’a yapılan ziyaretlerde;

  • Hasankeyf ilçesinde yer alan Antik Kent, Kale ve Yol Geçen Hanı, Ören Yeri, Mağaraları ve İmam Abdullah Zaviyesi,
  • Memikan, Malabadi ve On Kemerli Köprüleri,
  • Hızırbey ve El Rızk Camileri,
  • Mor Kiryakus ve Mor Oho Manastırları,
  • Bozikan, Pertükan, Beksi, Kandil, Kozluk ve Rabat Kaleleri,
  • Seyyid Bilal Türbesi,
  • Zeynel Bey Kümbeti,
  • Hallan Çemi Höyüğü

Uğrak noktalarınız olacaktır. Tarihi eserlerin pek çoğu Hasankeyf ilçesinde yoğunlaşmış olmakla birlikte Hasankeyf ilçesine bağlı köylerde, Kozluk ilçesinde ve Batman merkezde ziyaret edilmesi gereken tarihi yapılar bulunmaktadır. Batman’a gerçekleştirdiğiniz ulaşım sonrası şehir içi minibüs ve otobüsler ile birlikte Batman otogarından ilçe ve köylere hareket eden vasıtalarla şahsi araç sahibi olmasanız bile tüm tarihi eserlere ulaşım sağlayabilirsiniz.

Batman’da Ne Yenir?

Batman’da ne yenir sorusuna cevap olarak Batman mutfağının et yemeklerinden hamur işine kadar sayısız seçeneği bulunmaktadır. Yerel lokantalardan ziyaret süreniz boyunca yemek ihtiyacınızı kolayca gerçekleştirebileceğiniz Batman’da ayrıca;

  • Çömçe Lokantası’nda sac tava,
  • Petrol’de kahvaltı ve akşam yemeği,
  • İnanoğlu Baklavalarında kara fırında pişmiş baklava

Yemeden ziyaretinizi sonlandırmayın.

Batman’da Nerede Kalınır?

Batman’da özellikle son 20 yılda gözlemlenen gelişim ve değişimle birlikte kamu ve özel iştiraklerin yanı sıra özel sektör temsilcilerinin 3 ila 4 yıldızlı otelleri ziyaretçilere hesaplı ve nezih konaklama imkanı tanımaktadır. Tarihi dokusunu yaşamak için Batman’da konaklamak isteyenler TPAO, TÜPRAŞ, Öğretmen Evi ve Polis Evi’nin dışında;

  • Grand Hasankeyf Hotel,
  • The Ancient Mesopotamia Hotel,
  • Bozoğulları Hotel,
  • Hotel İzgu Turhan,
  • Atlıhan Park Otel,
  • Mesa Otel,
  • Büyük Geçit Otel,
  • Bato Termal Otel,
  • Real Konak Hotel

Seçeneklerini değerlendirebilirler.